2 december 2011

Prachtige uitvoering van het Weihnachtsoratorium

10 november 2011

Fraai evenwicht tussen stemmen en instrumenten

17 juni 2011

Uitdagende 'Schöpfung'

20 april 2011

Klein wonder bij Ex Animo

15 april 2011

De klank van een robuuste kerkklok

9 april 2011

Johannes Passion imponerend vertolkt door Ridderkerks C.O.V.

20 december 2010

Messiah door de EOV zeer oprecht

15 december 2010

Geëtste Messiah van Händelvereniging

26 november 2010

19 november 2010

MOV doorbreekt grenzen op thuisbasis

11 november 2010

Indrukwekkende Brahms-vertolking

29 oktober 2010

Excelsior: koninklijk en aangrijpend

27 oktober 2010

Con Amore weinig transparant

25 september 2010

Jarig Vox Humana zet harten in vlam

18 september 2010

Toonkunstkoor overtuigt

19 maart 2010

Matthäus Passion in oprechte sfeer die in Katwijk elk jaar voelbaar is

16 maart 2010

Boeiende operascènes bij Lenteconcert in Kunstmin

11 maart 2010

Lisette Emmink zorgt voor hoogtepunt in Matthäus Passion

13 februari 2010

C.O.V. sloot 90-jarig bestaan af met een magistrale  "Elias"

5 februari 2010

Uitgebalanceerde klank in concert C.O.V.

22 december 2009

Jubilate hemels

18 december 2009

Uitvoering Bach's cantates weer een belevenis

11 december 2009

Merwe's Oratorium Vereniging: verrassend mooi en ontroerend

11 december 2009

M.O.V. schrijft historie met Messe Solennelle

13 november 2009

Imposant concert door Toonkunst Gouda

8 november 2009

Volendams Opera Koor op eenzame hoogte

28 oktober 2009

Con Amore - alle dagen feest

25 april 2009

Tintelend voorjaar bij Vox Humana

6 maart 2009

Bezield Stabat Mater bij Con Amore

12 december 2008

Devotie en feest met C.O.K. Hallelujah

31 oktober 2008

Bas Frits Karsken superieur in 'Lied von der Glocke'

12 oktober 2008

grandioos ondersteund door RBO Sinfonia

18 mei 2008

Leiderdorps Kamerkoor worstelt met akoestiek

17 mei 2008

The Company of Heaven fascinerend

19 april 2008

Een hoopvolle muzikale bede om vrede

12 april 2008

Schitterend concert in Muziektheater de Ontmoeting

9 april 2008

Sfeervolle Hohe Messe Händelvereniging

Door Com nu met Sangh

Fraai evenwicht tussen stemmen en instrumenten

Uitgesproken in balans musice-
ren Con Amore en RBO Sinfo-
nia onder vitale directie van
Bernard Touwen, onmiskenbaar
al te horen in Mendelssohns
Lauda Sion. Niet erg spannende
muziek maar doortrokken van
een zekere gelukzaligheid.
    In Van Beethovens Mis in C
bereikt dat samengaan van stem
en instrument een ideaal even-
wicht. Nergens overstemt of
onderbelicht Sinfonia het koor,
terwijl de orkestklank mooi op
elkaar is afgestemd. Groot ko-

per en strijkers kleuren prachtig
met elkaar, en ondersteunen
daar waar nodig. Piet Kiel gaf
Con Amore een stevige onder-
grond, waarop Touwen inven-
tief voortbouwt.
    Homogeen en zuiver is de
inzet van het Kyrie, dat stu-
wend zijn weg zoekt door het
Christe Eleison in oplaaiende
dynamiek. Ook het Gloria is
transparant. Zitten ter rechter-
kant Gods wordt voelbaar in de
licht opgeheven woorden `Qui
sedes ad dexteram Patris'.
    In het Credo heeft Touwen
koor en orkest in de houdgreep,
wat eensgezindheid genereert
in samenspel en tekstinterpre-

LIDY VAN DER SPEK

robuuste kerkklok

gewichen' bijzonder warm en
transparant. De fluit/hobo da
cacciapartij in de aria 'Aus Lie-
be' klinkt wondermooi in com-
binatie met Diana Verdoodt die
haar schitterende stem hier
superieur en liefdevol inzet. De
evangelist Ludwig van Gijsegem
heeft zijn oude flair en inle-
vingsvermogen weer hervon-
den, zo huiveringwekkend
verbeeld in de passage waarin
de haan kraait en Petrus niet
weet waar hij het zoeken moet
van schaamte. Joke de Vin is op
haar best in de aria 'Können
Tranen meiner Wangen' waar ze
haar geweldige toon klein
houdt, met weinig vibrato zingt
zonder haar intensiteit te verlie-
zen. Pieter Hendriks vertolkt de
Christuspartij uitgesproken
verzorgd, articuleert uitste-
kend, maar zou Jezus bij tijd en
wijle wat minder 'heersend'
kunnen neerzetten. Ook Gerben
Houba en Matthijs Mesdag zijn
meer op dreef in het tweede
deel, laten fraai gedoseerd hun
emoties de 'vrije' loop.
    Resumerend: een indrukwek-
kende Matthäus met enkele
vraagtekens, waarin Sytze Stel
met zijn uitgelezen oratorium-
koor de muzikale grenzen op-
nieuw verkent.

LIDY VAN DER SPEK

De C.O.V. Ridderkerk en begeleidingsorkest  RBO Sinfonia
verzorgden afgelopen zaterdag een prachtige uitvoering van
Bachs "Johannes Passion ".

Bijna 300 jaar geleden
componeerde het grootste
muzikale genie aller tijden,
Johannes Sebastian Bach, de
oratoria Johannes Passion
en - zeven jaar later - de
Mattheus Passion. Wat popu-
lariteit en uitvoeringsfrequen-
tie betreft wint de Mattheus
het glansrijk van de Johannes,
maar of dat terecht is, is zeer
de vraag. Want de Johannes
Passion doet volgens kenners
niet onder voor de Mattheus.
Het leek wel of de Christelijke
Oratorium Vereniging
Ridderkerk hiervan op zater-
dag 9 april jl. het bewijs wilde
leveren in de "Levensbron"
door tezamen met het bege-
leidingsorkest RBO Sinfonia
en een keur van solis-
ten een magistrale uitvoering
van deze eeuwige muziek te
geven. Men moet de grootste
bewondering hebben voor de
koorleden, die het opbrengen
om gedurende vele maanden
van intensieve studie een
kunstwerk als de Johannes
Passion onder de knie te
krijgen. Ja, om het zoals de
C.O.V. met grote overtuiging
en sublieme koorzang voor
het voetlicht te brengen. Na
moeilijke fragmenten over-
wonnen te hebben leek het
koor een zucht van verlich-
ting te slaken in de kora-
len, die met liefde voorge-
dragen werden in een even-
wichtige koorklank. Zonder
meer indrukwekkend. Niet te
onderschatten en niet genoeg
te waarderen factor hierbij
is de medewerking van bege-
leidingsorkest RBO Sinfonia,
dat gespecialiseerd is
in het orkestraal ondersteunen
van amateurkoren.
Sinds een jaar staat het koor
- na het vertrek van diri-
gent Henk Hollander - onder
nieuwe leiding en uiteraard
ging de belangstelling in hoge
mate uit naar de nieuwko-
mer Hans Cok. Welnu, we
kunnen gerust zijn. Deze
Barendrechtse dirigent kreeg

het vertrouwen van het koor
en dat bleek terecht. Hij gaf
blijk van gedegen partituur-
kennis en met zijn, weliswaar
sobere maar effectieve diri-
geergebaar geeft hij het koor
een gevoel van zekerheid en
veiligheid, waardoor geen
moment van twijfel optreedt.

Kwaliteit
Als beroepsmatige solis-
ten aangetrokken waren de
sopraan Heleen Koele, de alt
Myra Kroese, de tenoren Frank
Fritschy en Rodrigo del Pozo
en de bassen Nanco de Vries
en Hans de Vries. Van deze
profs mocht men hoge ver-
wachtingen hebben en zij stel-
den niet teleur. Heleen Koele
blonk uit in de aria "Zerfliesse
mein Herz" en de veeleisen-
de Evangelist-partij werd op
briljante wijze vertolkt door
Frank Fritschy. De orgelpartij
was in handen van niemand
minder dan oud-dirigent Henk
Hollander, routinier bij uitstek,
en dan is men verzekerd van
kwaliteit. Om praktische rede-
nen werd gebruik gemaakt van
een zogenaamd kistorgel en
we kunnen ons voorstellen dat
niet iedereen verrukt was over
de klank van dit apparaat.

Het programmaboekje deelde
volop mee in al het positieve
dat van deze avond te melden
valt. Prima informatie en toe-
lichting op de tekst en muziek
geven de bezoeker voldoende
houvast om de passiemu-
ziek mee te beleven. Wat
ons goed deed was de afwe-
zigheid van een overbodig
welkomstwoord en een nog
overbodiger dankwoord. Men
liet de muziek voor zichzelf
spreken. Vermelden we nog
dat de kerk tot de laatste plek
bezet was en dat het onbegrij-
pelijk lijkt om zo'n kostbare
productie financieel van de
grond te krijgen. Ridderkerk
kan trots zijn op een koor, dat
dit artistiek en logistiek voor
elkaar krijgt!

Het is niet mogelijk om over de Messiah door de Eindhovense Oratorium Verenging (EOV) te schrijven zonder kort te refereren aan de Messiah door het Rias Kammerchor van tien dagen geleden.
De moed zal de Eindhovense zangers die vrijdagavond in de schoenen zijn gezonken: de uitvoering door het Duitse koor en het Italiaanse orkest was top, om over twee van de vier solisten maar niet te spreken. Als amateurkoor kun je maar één ding doen, gewoon doorgaan en je best blijven doen.
De snelle tempi, de vederlichtheid, de trefzekerheid en de zuiverheid van die eerste uitvoering zijn niet haalbaar voor een amateurkoor, de muzikaliteit en oprechtheid wel, en daar hadden de Eindhovenaren genoeg van.
De EOV heeft opvallend veel jonge zangers. Zangeressen beter gezegd, jonge mannen kan dit

Geëtste Messiah van

Händelvereniging

schijnlijk blijft door de jaren
heen veel bij hetzelfde, tot de
solisten toe. Maar wie oren en
gemoed op scherp zet wordt
dankzij Thijs Kramer rijkelijk
beloond. En wat maakt hij een
fijnzinnig onderscheid tussen
een traag en langzaam golvend
tempo. De argeloze luisteraar
zal wellicht hopen op wat meer
gusto en grotere expressiviteit.
Nee dus, je moet het zoeken in
de kleurtjes, de accenten, de
subtiele tempowisselingen.
Zelfs op momenten dat je denkt
dat de uitvoering bijna stilstaat
wordt het ensemble plots tot
grote levendigheid aange-
stuurd. Deze avond was als een
goed barbecuevuur: het gloeide
diep en vlamde slechts inciden-
teel om aanschroeien te voorko-

SASSENHEIM - "Je zult er
vast van genieten. Een plaats
naast mij in de kerk én een bij-
zonder programma". Deze uit-
spraak, nog voordat het concert
van de christelijke oratorium-
vereniging Com nu met Sangh
begon, kwam van emeritus-do-
minee Vollebregt. "Heel wat
anders natuurlijk dan de wer-
ken van Johann Sebastian
Bach", liet de dominee in ruste
met een twinkeling in de ogen
weten.

De jaarlijkse uitvoering van Com
nu met Sangh vond plaats op vrij-
dagavond 26 november in de Julia-
nakerk. Op het programma ston-
den de Argentijnse Misa Criolla
van Ariel Amirez, Toccata van Car-
los Chavez en Carmina Burana van
Carl Orff. De solisten waren Diane
Verdoodt, sopraan; Ludwig van
Gijsegem, tenor en Robbert Muuse,
bariton. Pianisten waren Micha
van Weers en Steven Faber. Diri-
gent was Henk Gijzen en de bege-
leiding werd verzorgd door het
slagwerkensemble van RBO Sinfo-
nia. Het koor werd bijgestaan door
jeugdkoor Caprice.
De tekst in het programmaboekje
in het voorwoord van Klaas
Schoonderwoerd, voorzitter van
het koor, maakte al nieuwsgierig.
"Het koor heeft zich in de afgelo-
pen jaren steeds gericht op traditio-
nele werken voor oratoriumkoren
met vooral een kerkelijke, muzikale

inzetten bij de Misa Criolla, werd
het muisstil in de kerk. De grote
voorliefde van Ariel Ramirez voor
de eigen Argentijnse muziek was
meteen voelbaar. De koorleden en
tenor Ludwig van Gijsegem brach-
ten het in de westerse wereld be-
kendste werk van deze componist
met elan. De ritmes van de India-
nen en van de Criollos (Creolen),
de nakomelingen van de diverse im-
migranten, waren afwisselend en
vooral pittig. Het eeuwenoude La-
tijnse Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus
en Agnus Dei kregen door het
Zuid-Amerikaanse `sausje' een
aparte en eigentijdse dimensie.

Carmina Burana
Na de pauze was het tijd voor de
originele uitvoering van Carmina
Burana van Carl Orff. Dus met
twee concertvleugels en slagwerk.
Al bij het eerste koorstuk `O For-
tuna' zaten de mensen op het punt-
je van de kerkbanken. Schitterend
en met verve neergezet. Orffs Car-
mina Burana beschrijft drie grote
thema's: lente/zomer, de herberg en
de liefde. Deze enscenering wordt
omlijst door de hymne aan Fortu-
na, de godin van het lot.

Alle drie onderdelen kwamen in het
werk uitgebreid aan bod. `De lente'
met het koor, bariton Robbert
Muuse en sopraan Diane Verdoodt
was voelbaar vrolijk, inspirerend en
kleurrijk. De ingetogen, instrumen-
tale reidans echter ingetogen, wat
een prettige afwisseling bleek.
Het tweede deel speelde zich vooral
af in de taveerne. De woede van de
bariton was gewoon vermakelijk en
ook de tenor speelde het spelletje

Na het daverende slot volgde er een
staande ovatie die minutenlang
duurde. Stralende gezichten op het
podium en kippenvel, bij het pu-
bliek. Na veel bloemen en nog meer
applaus was er een eind gekomen
aan een bijzondere, feestelijke
avond waar dirigent Henk Gijzen,
alle koorleden, solisten en begelei-
ders met veel genoegen op terug
kunnen kijken.

DORDRECHT * Twee keer vierde Mer-
we's Oratorium Vereniging zijn 90-
jarig bestaan. In de Dom van
Salzburg, waar het in oktober Mo-
zarts Mis in c en de Mis in D van
Antonin Dvorak uitvoerde. En vrij-
dag in een volle Antoniuskerk. Met
wederom de onvoltooide Grosse
Messe van de meester uit Salzburg,
gevolgd door diens ook al onvol-
tooide, door Süßmayr gecomple-
teerde Requiem. Maar de uitvoering
van beide werken op de `thuisbasis,
door Patrick van der Linden mees-
terlijk geleid, was áf. Meer dan dat:
er werden grenzen doorbroken. Dat
RBO Sinfonia in grote vorm steekt,
was twee weken eerder in Papen-
drecht te merken, in het Requiem
van Brahms. Maar van MOV, dat su-
perieure zang liet horen, kreeg het
evenwaardig partij. Zoals in Qui tol-
lis uit de Mis in c, een dramatische

roep om erbarmen, terwijl er
zweepslagen gaan door het orkest.
Elektriserend, huiveringwekkend
mooi. Het opmerkelijkste was nog
dat het koor dit hoge niveau de hele
avond vasthield, ook in de moeilijk-
ste passages. Teken van professio-
naliteit.
    Dan de solisten. Heleen Koele's
sopraan klonk geforceerd in het
forte, maar haar Et incarnatus, een
rustpunt in de partituur met luis-
terrijke soli op hobo, fluit en fagot,
was prachtig. De mezzo Myra
Kroese nam de halsbrekende colo-
raturen in Laudamus te met ogen-
schijnlijk gemak. Samen met de
krachtige, sonore bas van Martijn
Sanders en Frank Fritschy's kern-
achtig getimbreerde tenor vormden
zij een mooi kwartet, zoals in Recor-
dare Jesu pie in het Requiem.
    Over het Requiem als geheel
slechts dit: een grote, diep treffende
uitvoering, waarin de schoonheid
van het werk subliem tot klinken
kwam.

(Ger van der Tang)

Indrukwekkende Brahms-vertolking

In een goed gevulde St. Adrianuskerk te Naaldwijk heeft de West-
landse Christelijke Oratorium Vereniging `Excelsior' donderdag-
avond een diepe indruk gemaakt met zijn vertolking van Brahms'
`Ein Deutsches Requiem'.
De 'circa 85 zangers, het 40-koppige begeleidingsorkest RBO Sin-
fonia en de solisten Hieke Meppelink (sopraan) en Julian Hartman
(bas-bariton) deden, onder leiding van dirigent Leo den Broeder, de
herfststorm die buiten de kerk woedde volledig vergeten, De avond
werd geopend met het ingetogen lied 'Beim Abschied zu Singen'
van Brahms' tijdgenoot, leermeester en vriend Robert Schumann.
Hierbij werd de groep solisten tot een kwartet uitgebreid door toe-
voeging van de sopraan Nelleke den Broeder en de tenor Henri Bak-
ker.
Na deze `opwarmer' kwam het meesterwerk van Jo-
hannes Brahms op de lessenaar. `Ein Deutsches Re-
quiem' staat niet bekend als veel gezongen oratorium
en het was voor `Excelsior' ook de eerste keer dat het
werk werd uitgevoerd. De componist Brahms wordt
door velen eerder in verband gebracht met rapsodieën,
symfonieën, pianoconcerten en Hongaarse dansen. Het
Duitstalige requiem bestaat uit zeven delen, waarvan
de eerste vier voor de pauze werden uitgevoerd; na de
pauze werd deel 4 herhaald en volgden de resterende
drie delen. De opening van deel l (Zalig zijn de rou-
wenden) wordt bepaald door een zware cadans van de
contrabassen, maar gaandeweg het stuk ontvouwt zich
daaroverheen een veelheid aan klankkleuren. Het leek
alsof de sopranen in deze fase hun hoge register nog

even spaarden voor de volgende delen, want enkele
keren was in de hoogte de zuiverheid niet perfect. De
volgende delen kenmerken zich door grote afwisselin-
gen in volume en kleur, waardoor het stuk steeds de
opperste concentratie vergt van zangers en instrumen-
talisten. De hardwerkende dirigent moest de zangers
enkele malen flink aanjagen om op het gewenste tempo
te komen. Het requiem bevat een aantal verrassende
wendingen, zoals een fuga in deel 3 die spontaan lijkt
te beginnen terwijl er nog een akkoord van een vol-
uit zingend en spelend koor en orkest nagalmt. In dit
requiem hebben de solisten het relatief gemakkelijk,
maar de enkele keren dat zij zich mochten laten horen,
stonden ze er ook. Met name het ogenschijnlijke ge-
mak waarmee sopraan Hieke Meppelink over koor en orkest heen
zong, was bewonderenswaardig. Zo rustig als de solisten het had-
den, zoveel werd er van het toch al wat ouder wordende koor ge-
vergd. Nadat in deel 6 alle registers zijn opengegaan, bleek echter
nog niet al het kruit verschoten te zijn en wordt in het slotdeel (Zalig
zij die sterven in de Here) een ingetogen sfeer geschapen van een
`vrede die alle verstand te boven gaat'. Daarna eindigt het requiem
met de subtiele harpaanslagen waarmee ook deel 1 werd afgesloten.
Diep onder de indruk en vol lof verliet het publiek, na een terecht
en langdurig applaus, de Adrianuskerk. Ook dirigent Den Broeder
toonde zich na afloop zeer tevreden en iemand zei `Dit moeten jullie
nooit meer zingen', aangevend dat het hem onmogelijk leek deze
uitvoering nog eens te evenaren.

Excelsior: koninklijk

Giacomo Puccini kennen we van
overrompelende opera's als Ma-
dame Butterfly, Tosca en Turan-
dot. Minder bekend is zijn Messa
a quattro voci, beter bekend als
Messa di Gloria, een jeugdwerk
dat in de vergetelheid raakte en
in 1951 pas weer opdook. Sinds-
dien staat het op de lessenaars
van menig koor. Katwijks Chris-
telijk Oratorium Vereniging
(COV) Excelsior koos het uit om
het jubileumconcert mee te be-
ginnen.

en aangrijpend

liams met zijn Five Mystical Songs,
stuk voor stuk juweeltjes van or-
kestrale liedkunst. In dit werk kan
bariton Martijn Sanders schitteren.
Maar vooral de samenzang met het
koor is indrukwekkend. Rise heart,
thy Lord is risen, dat is zo'n rilling-
gevende binnenkomer. En ook de
manier waarop het koor zacht neu-
riënd inzet, zoals in I got me flowers
bij de regels Can there be any day
but this en groots eindigt met There
is but one and that one ever.

Het Gloria van John Rutter is dat
ook, hoewel weer anders, want veel
moderner. Maar zo meeslepend
krijg je het niet vaak. Hier heeft het
koor weliswaar keihard aan moe-
ten werken, maar het resultaat is er
naar. Vanaf het imponerende eerste
deel tot aan het Amen van het derde
deel zit het publiek op het puntje
van zijn stoel.

Chapeau ook voor de strijkers en
blazers (vooral het koper) van RBO
Sinfonia die aan de zware eisen
van deze werken' volledig hebben
voldaan. Hier klonk een symfonie-
orkest in optima forma. En zo ein-
digde deze gedenkwaardige avond
met - nu al - een verlangen naar het
eerstvolgende concert van COV Ex-
celsior. In een nieuwe eeuw.

Koninklijke erepenning voor COV Excelsior

Voor de pauze van het jubileumconcert beklimt burgemeester Jos Wie-
nen de preekstoel van de Dorpskerk. Hij draagt zijn ambtsketen en zal
dus iets officieels gaan verrichten. De koorleden, die nog aan het bijko-
men zijn van wat zij zojuist hebben gegeven in Puccini's Messa di Gloria
kijken gespannen omhoog in afwachting van wat gaat komen.
'Het heeft Hare Majesteit behaagd...', zegt de burgervader op plechtige
toon. We zijn hier op het feestje van een honderdjarige, dus we vermoe-
den al wat Wienen gaat mededelen. Op zijn minst een lintje of een blijk
van waardering... Het is mooier dan dat! Excelsior krijgt een koninklijke
erepenning ter ere van het 100-jarige bestaan van de vereniging. En niet
alleen voor het doorstaan van die eeuw, maar vooral voor wat er in die
eeuw gepresteerd is.

En dat is niet gering. In 1928 werd er voor het eerst een oratorium uit-
gevoerd: 'Die Schöpfung' van Haydn, begeleid door een pianist. Daarna
volgden ook andere oratoria, met name 'Elias' van Mendelssohn was
populair bij het koor. Na 1960 werd de muzikale horizon breder. Naast
componisten als Bach (Johannes Passion), Beethoven, Brahms, Bruck-
ner, Handel, Mozart en Puccini werden ook Dvorak, Janacek, Bartok,
Britten en Honegger (Le Roi David) op de lessenaar gezet. Moderne
Engelse componisten als Benjamin Britten, John Rutter en Douglas
Coombes kregen bij Excelsior een plaats in het repertoire. Hoogtepunten
waren onder meer het concert van november 2001 in de Noordwijkse
Grote of Sint Jeroenskerk waar Excelsior samen met het Randstedelijk
Begeleidings Orkest het Gloria van Francis Poulenc en het Requiem van
Maurice Duruflé uitvoerde. En het concert van januari 2004 in de Dorps-
kerk van Katwijk aan den Rijn, waar Excelsior naast het Requiem van
Mozart ook twee onbekende Stabat Maters van Schubert zong.

Burgemeester Wienen prijst het koor voor zijn verdienste voor de Kat-
wijkse samenleving en zijn onweerstaanbare aantrekkingskracht. 'Jullie
hebben kennelijk iets waardoor mensen bij jullie blijven. Kijk naar de
trouwe dirigenten, zoals Wim van Herk, die nu al dertig jaar aan het koor
verbonden is'.

Na afloop van zijn speech reikt de burgemeester de koninklijke erepen-
ning uit aan een trotse voorzitter Jasper de Kogel.

Con Amore weinig transparant

zachtevoileerde passages, zijn
op z'n minst balsem voor de
romantische ziel.
    Con Amore zingt begeesterd,
overweldigend, doet wat Bruch
en Touwen van haar vragen.
Deze manier van zingen laat
helaas nauwelijks transparantie
toe. Een van de vele voorbeel-
den hiervan: wanneer twee
solisten met Con Amore 'Die
Stimme des Herrn geht mit
Macht' bulderen. Volgens mij
vraagt dit soort macht om be-
duidend minder bravour.
    Maar zoals gezegd, er is ook
ruimte voor het waarachtig
mooie zingen met name na de
pauze, zoals in 'Land desSeh-
nens, Land der  Träume' waarin
de meerstemmigheid prachtig
tot z'n recht komt.
    De melodische en harmoni-
sche vondsten van Bruch over-

Jarig Vox Humana

zet harten in vlam

Vox Humana viert zijn 40e ver-
jaardag; begint aan z'n tweede
jeugd. En onder leiding van Su-
sanna Veerman is het nú tijd
om uit te pakken. Geen ad-hoc
ensemble ingehuurd maar voor
dit concert een afgeslankt RBO
Sinfonia dat Veerman met verve
dirigeert, heel veel bloemen en
een volle Stadsgehoorzaal. Voor
die eerste veertig jaar mag de
Heer om 't hardst geprezen
worden met 'Praise the Lord, O
my soul' feestelijk begeleid door
orgel en piano. De hoge man-
nenstemmen brengen het er
goed vanaf, in samenzang met
de donkere stemmen wordt het
echt juichen.
    Klinkende trompetten en
hoorns brengen meteen de juis-
te sfeer in Griegs 'Landerken-
nung'. Vox Humana zingt alert
in een lekker tempo, licht als
een veer, de zinnen open en de
woorden kort houdend. Orkest,
koor en solist (Sander Heutinck)
geven de eeuwig zingende bos-
sen en het immer bruisende wa-
ter geur, kleur en deining.
    Contrabas, celli, pauken en
blazers zetten de toon in Mo-
zarts Krönungmesse, die speci-
aal voor dit feest door Peter
Bontje voor mannenkoor is be-
werkt. Vox Humana zingt rond-
uit prachtig, galoppeert door
het Kyrie en Gloria in staccato-
stijl, voortvarend begeleid door
Sinfonia terwijl de solisten stuk
voor stuk stralen. Met name in
het Credo dat omarmd wordt
door het jarig mannenkoor. Zo
wordt deze Krönungsmesse
(heel toepasselijk) met goud be-
slagen. Het orgel zwelt in het

Amen letterlijk van trots.
    Na de pauze nog een knaller.
Carl Orffs O Fortuna spettert in
de aanhef de pan uit, maar wat
mij betreft mag Vox direct daar-
na nóg transparanter, gearticu-
leerder verder gaan. Het orkest
dendert de sterren en kometen
van de hemel, strijkers zwiepen
vol expressie en kracht, fluitjes,
hobo, pauk en tamboerijn delen
in het lentefeest. Even terzijde:
een hoornist die dan gaat zitten
grimassen met familie in de
zaal is wel even behoorlijk fout
bezig!
    Uit Vox Humana's oude re-
pertoire is ook geput. 'Tebe
poem Gospodi' blijft een klein
glanzend juweeltje, en zonder
partituur gezongen! Ook 'Still
ruht der See' a capella uit 80 ge-
schoolde mannenkelen en Mo-
zarts Ave Verum met tedere or-
gelbegeleiding werken als 'zoe-
te middagslaap in 't bos'. Verdi's
Monnikenkoor maakt van de
Stadsgehoorzaal een dik om-
muurd klooster waarin de
akoestiek positief meespeelt. En
met het Soldatenkoor van Gou-
nod wijst Vox Humana onder
bevlogen leiding van Susanna
Veerman 'ons de weg hoe het
moet, en zet ons hart in vlam'.

LIDY VAN DER SPEK

In jaren heeft het Toonkunst-
koor niet zó overtuigend en
zelfbewust gezongen. Samen
met een intens spelend Sinfonia
en vier uitstekende solisten
maakte Hans van der Toorn van
Antonín Dvoráks Stabat Mater
een onvergetelijke  gebeurtenis.
    Een oratoriumkoor dat in
staat is grote delen zonder par-
tituur te zingen, zich helemaal
kan richten op de dirigent, ver-
dient een enorme pluim. De sa-
menzang is zo sterk en gefocust
dat Sinfonia heerlijk z’n gang
kan gaan, zonder angst voor
een klankbrij of  voor een over-
meesterend orkest.
    Koor, orkest en solisten zitten
op dezelfde gevoelslijn, waar-
door dit Stabat Mater je bij de
keel grijpt. Om het hartver-
scheurende leed van een moe-
der die weent om haar onschul-
dig gekruisigde zoon, om de
toeschouwer die wil delen in de
foltering en Maria smeekt om
mede opgenomen te worden in
het hemels paradijs, zo drama-
tisch vertolkt.
    Door lang aangehouden, bit-
terzoete tonen van enkele bla-
zers, onrustig dalende en stij-
gende lijnen van de violen, door
harmonieën die steeds schrij-
nender worden, versterkt door
‘wanhopig’ opgevoerde dyna-
miek; zo word je het verhaal in-
gelokt. Dat vocaal begint met
een fragiele melodie van homo-
gene mannenstemmen en ver-
volgens kleur, spanning en in-

houd krijgt door het hele koor.
    De solisten nemen in Dvoráks
Stabat Mater een prominente
plaats in. Door alle delen heen
hebben zij het voor het zingen,
in solo’s, duetten, trio’s en
kwartetten, meeslepend bege-
leid of geïntroduceerd door Sin-
fonia, vaak opgenomen in de
prachtige koorklank. Sopranen
en alten zweven als  doorschij-
nende voile boven de fraaie bas-
stem van Pieter Hendriks die
met een warm betrouwbaar
timbre nogmaals smeekt om ‘de
zoon, mijn God’ te behagen.
Hoewel de tenor Robert Luts
een enkele keer zijn heldere,
dramatische stemgeluid niet
vlekkeloos in bedwang heeft,
maakt hij bepaald indruk om
zijn begeesterde tekstinterpre-
tatie. Sopraan Marjorie Ginc-
zinger heeft een enorm volume,
een soms messcherpe, glashel-
dere klankkleur die een enkele
keer de drie andere stemmen
overvleugelt, maar ook voor-
beeldig weet te mengen in sa-
menspel met de wat kleinere,
integere alt/mezzo van Margot
Kalse, de bariton en tenor.  

LIDY VAN DER SPEK

Matthäus Passion in oprechte sfeer

die in Katwijk elk jaar voelbaar is

Matthäus kleurrijk en overtui-
gend over te brengen, wat zijn
hoogtepunt vindt in de tragi-
sche noodkreet 'Mijn God, mijn
God, waarom hebt Gij mij verla-
ten'. Die Matthijs Mesdag
(Christuspartij) even daarvoor
zeer indringend heeft uitgeroe-
pen: 'Eli, Eli lama asabtani'. Als
Jezus zijn laatste adem uit-
blaast, is de stilte hoorbaar.
   Het Martini knapenkoor
straalt met jeugdige aantrek-
kingskracht midden tussen de
zangers. Te zamen 'brandt' het
openingskoor vanaf de eerste
woorden 'Kommt ihr Töchter',
voorbeeldig in samenspraak
met een bewogen RBO Sinfo-
nia. Werkelijk schitterend hou-
den koor, orkest, sopraan Diane
Verdoodt en alt Joke de Vin el-
kaar in evenwicht. In uitslaande
woede en diepe wanhoop voe-
ren zij een danse macabre op in

LIDY VAN DER SPEK

Boeiende operascènes bij
Lenteconcert in Kunstmin

DORDRECHT • Het Operakoor Dor-
drecht gaf dinsdag een opmerkelijk
Lenteconcert met muziek uit Pucci-
ni's Le Villi, Verdi's I due Foscari en
meer werken die niet bepaald horen
tot het standaardrepertoire.
   Ook bijzonder was dat voor het
eerst werd geconcerteerd met een
professioneel orkest: RBO Sinfonia.
Dat al meteen in Le Villi kleur gaf
aan Puccini's partituur. Het koor
bleef daar aanvankelijk bij achter.
De sopranen waren te scherp, zelfs
schril in het hoge register. Maar al
snel realiseerde de gedreven leiden-
de Peter Schlamilch meer even-
wicht in het ensemble, waarin de so-
listen - de sopraan Gabrielle Mouh-
len en de tenor Marten Smeding -
qua stemkracht en expressiviteit
aan elkaar gewaagd waren. Nanco
de Vries' fraaie bariton paste daar
uitstekend bii. Voor de operafan ge-

nieten geblazen dus met momenten
van vervoering in scènes uit I due
Foscari en vooral Macbeth, met
Mouhlen als een overtuigende Lady
en De Vries ijzingwekkend als haar
echtgenoot. Koor en orkest teken-
den hierbij voor een opwindend
klankdecor. De slotscène, met Sme-
ding (Macduff), was magnifiek.
   Na de pauze was het, met hits uit
het ijzeren repertoire, minder inte-
ressant. Ook ging het soms mis, zo-
als de inzet van de bariton en daar-
mee het mannenkoor in II Santo
nome. Ook waren de hofdames in
Donizetti's Anna Bolena zwak De
revanche kwam met een perfect ge-
bracht Zigeunerkoor uit Il Trovato-
re. Smeding verraste met een gevoel-
volle Lamento uit L'Arlesiana. Het
slot, de Finale I van Attila door het
gehele ensemble, zal veel toehoor-
ders koude rillingen hebben be-
zorgd. Wat een geweldige muziek.
Deze vroege Verdi herinnert meni-
ge Dordtenaar aan een glorieus stuk-
je opera-verleden: het eerste Belcan-
to Festival. (Ger van der Tang)

Lisette Emmink zorgt voor hoogtepunt in Matthäus Passion

Elke uitvoering van Bachs Mat-
thäus Passion beleeft momen-
ten waarin alles op z'n plaats
valt, waarop de wereld z'n adem
inhoudt. Dat gebeurde in de
Pieterskerk toen de sopraan Li-

sette Emmink bezield, uit de
grond van haar hart een ode
bracht aan Jezus, de timmer-
manszoon uit Nazareth. Em-
mink zong, dat hij zich liet
kruisigen uit overtuiging. Haar
onvoorwaardelijke overgave aan
de inhoud van de tekst, intens
kleurrijk gezongen, maakte de-
ze aria tot een absoluut hoogte-
punt. Als een scharnier dat het
wat minder stabiele deel voor
de pauze door het veel sterkere
vervolg met de mantel der lief-
de bedekt.
   Waren er aanvankelijk scher-
pe kantjes aan de orkestklank,

C.O.V. sloot 90-jarig bestaan af met een magistrale  "Elias"

Niet genoeg kan benadrukt worden dat de Christelijke Oratorium Vereniging (C.O.V.) Ridderkerk een bijzondere plaats inneemt in het gemeentelijk culturele leven. Het lijkt bijna onmogelijk voor amateurs om een zo veeleisend meesterwerk als het oratorium "Elias" van Felix Mendelssohn uit te voeren.

Het C.O.V. deed dat op zaterdag 13 februari     jl. zelfverzekerd en vrijwel foutloos, voor de tweede maal, want vijf jaar eerder vertolkte het koor dit oratorium ook met veel succes. Het leek wel of deze tweede uitvoering nog rijper, nog dieper doorleefd was dan de eerste keer. Er waren momenten van hoogste extase, waarvan men kippenvel kreeg.

De "Elias" kan niet uitgevoerd worden zonder vaklieden. Nodig zijn professionele solisten en een vakmatig symfonieorkest. Het orkest was weer het Randstedelijk Begeleidingsorkest Sinfonia, dat speciaal is opgericht ten behoeve van ambitieuze koren die het "hogerop zoeken". Zo'n orkest kan nogal eens voor verrassingen komen te staan omdat vele koordirigenten - goed of minder goed - op hen worden losgelaten. In het geval van dirigent Henk den Hollander is verrassing in negatieve zin uitgesloten, want hij verstaat zijn vak en kent de partituur als zijn broekzak.

Laten we -wat betreft de vaksolisten- allereerst de bas Julian Hartman noemen, omdat hij in de huid van de profeet Elias het leeuwendeel had en die huid peperduur verkocht. Wat een prachtige stem en wat een doorleefde voordracht. Eveneens voortreffelijk waren de sopranen Ellen Schuring en Cora Peeters, de alten Myra Kroese en Jolanda Souman, de tenoren Frank Fritschy en Rob van Herwaarden, de bas Marco Vermeulen, de jongenssopraan Ben Weishaupt (hij moest helemaal uit Dokkum komen!) en tenslotte organist Hans Cok, die als vaste begeleider van het C.O.V. kan worden beschouwd.

Zangkunst
Het oratorium "Elias" is gebaseerd op het leven van de Bijbelse profeet Elias. Ondanks het religieuze gegeven heeft Mendelssohn het werk een romantische lading gegeven, die het mogelijk maakt om uitersten van zowel extase als berusting toe te passen. Het boeide daardoor zaterdagavond van begin tot het eind, mede omdat het koor - na een jaar van intensieve studie - er de juiste voordracht aan wist te geven. Zoals bijvoorbeeld het openingskoor "Hilf Herr" en het fugatische "Dank sei der Gott", ondanks de hoge moeilijkheidsgraad, met overtuiging werd gerealiseerd dwingt bewondering af. Dat kan alleen maar door een hecht gezelschap dat liefde uitstraalt voor de zangkunst en weet wat een goed koorleven inhoudt.
 

Coda
Hoe graag uw verslaggever ook wat kritische kanttekeningen had willen plaatsen: hij kan het niet, want er was geen reden toe. We beperken ons derhalve tot wat randzaken.
Het concert begon zonder het geijkte, overbodige openingswoord en dat deed deugd. Een slotwoord was echter zeer op zijn plaats, omdat dirigent Henk Hollander met de "Elias" zijn laatste optreden met het C.O.V. had. Hij gaat weg. Woorden van dank en waardering werden gesproken. Terecht, want Henk legde de basis voor de huidige kwaliteit van het koor. De overvolle kerk onderstreepte het gesproken woord met een daverend applaus.

Een compliment moet gemaakt worden aan de makers en opstellers van het gedrukte programma, dat er goed verzorgd uitzag. Vraag niet hoeveel voorbereidend werk dat kost. Vraag ook niet hoe men ploeteren moet om zo'n kostbaar concert financieel rond te krijgen.

Tenslotte: het koor kampt - net als alle koren in Nederland trouwens - met een tekort aan mannenstemmen. Dit wordt deels opgelost door wederzijdse hulp van bevriende zusterkoren. Maar Ridderkerkse mannelijke inbreng zou meer dan welkom zijn. Het bezoeken van een repetitie zou daartoe een eerste stap kunnen zijn.

C.O.V. repeteert nu nog op donderdagavond, maar per april wordt dat - i.v.m. de dirigentenwisseling - woensdagavond.
Locatie: de Levensbron.

Joost van Beek

Uitgebalanceerde klank in

concert C.O.V.

Het eerste stuk was het `Krönings Te
Deum' van Antonio Salieri, tijdgenoot
van Mozart. In de feestelijke opening
liet het koor horen wat zij in huis had:
een uitgebalanceerde koorklank met
een grote flexibiliteit. Langzame, lyri-
sche of de expressieve gedeelten zong
het koor met muzikale overgave. De
compositie werd besloten met een
punctueel gezongen fuga. In het `Exsul-
tate Jubilate' van Mozart mochten de
solisten excelleren. De sopraan Heleen
Koele met haar sprankelende colora-
tuur, zal men niet gauw vergeten. Toen
zij zong: Exsultate, jubilate (Verheug,
weerklink met vreugde) was dat ook de
omschrijving van haar stem: stralend
en welluidend. Hierna werd het `Te
Deum laudamus' van W.A. Mozart ten

Bredewout brengt een heel an-
dere toon. Het is niet meer dan
een vrolijk, heel zingbaar werk,
wat er in gaat als plumpudding.
Het Gloria van Vivaldi krijgt
met ruim tweehonderd mannen
een massief verheven karakter,
terwijl om het Russische 'Tibie
Palom' vanaf de eerste noot een
mysterieus voile hangt.
   Jubilate's oud-dirigent San-
der van Marion wordt in heel
wat bewerkingen geëerd. Zijn
uitvoeringstactiek hangt nog
vaag rond 'Hope was born'; het
schalt als vanouds.
   Ouverture en carols uit de
kerstmusical 'The kingdom
song' swingen, glanzen en
twinkelen door alle stemmen en
instrumenten heen; de Zalig-
maker komt met feestelijke, jaz-
zy tamtam.
   Met het Ere zij God behoort
dit spectaculaire concert weer
tot het verleden.

Uitvoering Bach's cantates

weer een belevenis

evocatief liet dansen. Met vurig
strijkende violen, een uitbundig
plenum als voorbode van het
vocale vreugdebetoon dat in het
eerste Jauchzet nog op gang
moest komen, maar al ras het
klagen verbande om ruimte te
maken voor 'Frohlocket jauch-
zen'. Opvallend 'jong' en zuiver
zongen de sopranen. Alle grote
koren kregen mede door die
verende hoge stemmen iets on-
weerstaanbaar lichtvoetigs.
   In de derde cantate (Am drit-
ten Weihnachtsfeiertage) viel
werkelijk alles op z'n plaats, het
feestelijk spelend orkest met
heerlijk solerende blazers, de
schitterende puntgave inzet
'Herrscher des Himmels', de vi-
taal zingende mannen, ook
wanneer ze als eersten moeten
beginnen, de integere klank-
kleur van de alten, 'Zion wordt

LIDY VAN DER SPEK

verrassend mooi en ontroerend

Verdieping
Een dirigent die persoonlijk
veel tijd investeert in de voor-
bereiding. Die zoekt naar de
bedoelingen van een compo-
nist, maar evenzeer de samen-
hang met de tekst op zich laat
inwerken. Ook de geïnteres-
seerden in de kerk moet het
haast wel zijn opgevallen: de
verbinding die in dit werk ge-
legd is tussen het Kerstfeest (De
geboorte van Jezus) en het
Paasfeest (Zijn opstanding uit
de dood). „Aan zijn rijk komt
geen einde", zingen koor en so-
listen met overtuiging.
Terug echter naar de uitvoering

en de koorleden verdienen een
compliment.
Zeker, in het begin hadden de
sopranen even moeite met de
juiste klankkleur. Een moment
om snel te vergeten, want al in
het Credo, samen gezongen
met de bas — bariton Martijn
Sanders, was alle twijfel ver-
dwenen.
Ook de tenor Robert Luts liet
geen steken vallen. Harmonie
tot in de details. En laat ik de
alten niet vergeten. Worden
zelden genoemd, maar ze zon-
gen hun partijen bijzonder
mooi en vooral evenwichtig.
Ook de sopraan Caroline Stam
was een schot in de roos. Sa-
men met Sanders en sfeervol
begeleid door het orkest, gaf ze
kleur aan het Incarnatus. Prach-

tig van klank en harmonie.
Als tweede werk voerde Mer-
we's Oratorium Vereniging het
Requiem van Gabriël Faure uit
Een compositie die veel beken-
der is bij het publiek, maar ont-
roering is troef bij het luisteren.
Zeker toen Caroline Stam het
Pie Jesu (,,Barmhartige Jezus
Heer. Geef hun rust, eeuwige
rust") zong. Lof ook voor de
wijze waarop Gerben Mourik
de orgelpartij voor zijn reke-
ning nam. Maar misschien was
de doodse stilte na afloop en
het applaus daarna wel het
meest sprekende toen de laat-
ste akkoorden hadden geklon-
ken.
Een oratoriumvereniging waar
de stad ongelofelijk blij mee
moet zijn.

sterkte en de solisten Caroline
Stam (sopraan), bas-bariton Mar-
tijn Sanders, formidabel in het Cre-
do, en de tenor Robert Luts, die
een mooi timbre liet horen. Specia-
le lof verdienen de sopranen van
M.O.V die waren getrakteerd op
een partij met extreem hoge lig-
ging, maar snel wonnen aan homo-
geniteit en zuiverheid.
   Na Berlioz' hemelbestorming
was het Requiem van Gabriel
Fauré balsem voor de ziel én voor
de stembanden. De door Van der
Linden bewust intiem gehouden
koorpartijen contrasteerden al in
de Introitus prachtig met de don-
kere tinten van lagere strijkers en
trombones en Gerben Mouriks or-
geltonen. De inzet van de mannen
in het Agnus Dei had krachtiger,
zelfbewuster gemogen. Maar de
uitvoering in haar geheel was bui-
tengewoon. De klankbalans was
ideaal en RBO Sinfonia hebben we
nooit beter gehoord dan deze
avond. Ontroerend waren de soli
van Caroline Stam en Martijn San-
ders. En het In paradisum was van
een andere wereld.

(Ger van der Tang)

Imposant concert door Toonkunst Gouda

Nee, het was geen vrolijk, lichtvoetig programma dat Toonkunst Gouda op vrijdag de 13^e (hoe symbolisch!) in de Sint Janskerk ten gehore bracht, maar indrukwekkend was het zeker!

Vóór de pauze werden twee werken uitgevoerd van de zeer jong gestorven Franse componiste Lili Boulanger (1893-1918). Zij was pas 24 toen ze deze stukken componeerde, minder dan een jaar vóór haar vroege dood. Als eerste werd Psaume 130 ten gehore gebracht: "Du fond de l'abîme je t' invoque, Iahve" (Uit de diepten roep ik tot U, Heer), een uiterst beklemmend stuk dat je werkelijk naar de keel grijpt. Daarna hoorden we Vieille prière Bouddhique, een op het  boeddhisme gebaseerd gebed om vrede: een welhaast meditatieve, bovenaardse sfeer met een zich voortdurend herhalende melodie. Het is opvallend hoe deze twee composities, beide in dezelfde periode -tijdens de Eerste Wereldoorlog- geschreven door een doodziek meisje, zo totaal in karakter van elkaar verschillen! En opvallend is ook hoe goed dirigent Leo Rijkaart beide contrasterende sferen wist te typeren.

Na de pauze klonk het -iets bekendere- Stabat Mater van Francis Poulenc, de klaagzang over Maria aan de voet van het kruis. Ook dit stuk is bepaald niet gespeend van complexiteit, maar het idioom van deze Poulenc ligt wat meer 'in het gehoor', zeker voor wie bijvoorbeeld het vrij vaak uitgevoerde Gloria van deze componist kent.   

Het zal voor het koor bepaald geen makkelijke opgave geweest zijn om dit ambitieuze programma tot een goed resultaat te brengen, maar de bijzonder vakkundige leiding van Leo Rijkaart en de grote concentratie van de musici hebben ervoor gezorgd dat het een imposant en in artistiek opzicht heel boeiend concert werd, waar alle uitvoerenden met trots op kunnen terugkijken.

Ook de drie vocale solisten: Ingrid Kapelle (sopraan), Margriet van Reisen (alt-mezzo) en Marten Smeding (tenor) leverden ieder een fraaie bijdrage aan het concert. Het RBO Sinfonia, aangevuld met organist Aart Bergwerff, begeleidde alle drie de stukken (die ook voor hen geen 'dagelijkse kost' zullen zijn!) met grote inzet en alertheid.

Erica de Wijs

Volendams Opera Koor

op eenzame hoogte

Bel Canto is weer helemaal in.
Steeds meer initiatieven worden
genomen om Italiaanse opera's
uit te voeren, zoals in Monnic-
kendam met haar nieuwe ope-
rakoor. En dat De Nederlandse
Opera L'Élisir d'amore van Do-
nizetti momenteel op de plan-
ken zet, is belangrijk landelijk
nieuws. Als het Volendams koor
hetzelfde werk uitvoert is dat
niet minder verwonderlijk.
Voor het Volendams Opera Koor
is het romantisch repertoire ge-
sneden koek. Al 58 jaar brengen
zij concerten met al of niet be-
kende koren uit opera's. Als on-
afhankelijk operakoor staat het
daarmee in Nederland op een-
zame hoogte en kan inmiddels
beschouwd worden als groot
cultureel goed. Het is begrijpe-
lijk dat het bestuur van het Vo-
lendams Opera Koor de laatste
jaren zijn bezorgdheid uit-
spreekt over het voortbestaan.
Cultuur blijft volgens hun zeg-
gen het ondergeschoven kindje
in de gemeente Edam-Volen-
dam. Waar wel nieuwe sportac-
commodaties verrijzen is er nog
steeds geen goede speelruimte
voor grootschalige klassieke
muziekuitvoeringen. Dat kan
zo zijn maar toch blijft de Vin-
centiuskerk die de deuren open-
zet voor de jaarlijkse uitvoerin-
gen van het koor een sfeervolle
plek voor publiek. Het kon zon-
dag wederom genieten van een
uitgebreid programma met een
groot muziek voor miljoenen

gehalte maar ook met minder
bekend werk. Zoals altijd weer
schuwt het koor het avontuur
niet. Grote verrassing waren dit
maal twee delen uit de zelden
gehoorde opera 'Mozus' van
Rossini. Echt spetteren deed het
koor in het programma na de
pauze met voornamelijk mu-
ziek van Verdi. Het bracht hal-
verwege een grootse finale uit
de derde acte van Don Carlos.
En natuurlijk ontbrak het Sla-
venkoor ook dit jaar niet. Het
koor wist zich zondag net als
vorige jaren gesteund door het
voortreffelijke orkest RBO Sin-
fonia waarmee dirigent Peter
Schlamilch zijn draai volledig
lijkt te hebben gevonden. Alle
aandacht gaf hij het orkest in
een voortvarende 'Wilhelm Tell'
ouverture als tussendoortje. De
keuze van de solisten was zon-
der meer een schot in de roos
met de vriendelijke en warme
tenor Ricardo Prada, de gevoel-
volle bas Marijn Zwitserlood en
de fascinerende en doordrin-
gende bariton Quirijn de Lang.
Onder de solisten leek de aan-
dacht vooral te gaan naar so-
praan Claudia Patacca als grote
ster van de middag. Haar ver-
tolking van 'Casta Diva' uit
Norma was in alle opzichte
weergaloos.
EUGÈNE BESANÇON

Con Amore - alle dagen feest

dat heeft de Heer immers zo be-
paald. Kristalhelder, vol gevoel
voor tekst en muziek zingt So-
praan Johanni van Oostrum in
dit duet met Hans Chr. Hinz als
Adam. Twee mensen die elkáár
gehoorzamen in harmonie en
puurheid; twee nieuwe sterren
aan het Leidse firmament.
   Bernhard Touwen draait het
hele scheppingsverhaal op volle
toeren, houdt koor en orkest in
de greep van zijn ijzersterke di-
rectie, die respect en overgave
afdwingt. Werkelijk stralend is
de koorzang in 'Stimmt an die
Saiten', transparant en uitste-
kend verstaanbaar. Het onvol-
prezen RBO Sinfonia werkt aan
alle kanten mee om de uitgela-
ten sfeer luister bij te zetten.
Met drie zilverzijden fluiten,
flitsende, dan weer fluisterende
violen, met celli, contrabas, or-

LIDY VAN DER SPEK

bij Vox Humana

den eveneens vakmanschap,
muzikaliteit én speelpret. Zo
klinkt het eerste allegro uit het
trio in C van Beethoven als een
speels en springerig volksliedje,
met staccato-stuiterende melo-
dielijntjes; in fraai contrast met
lange legato-zinnen die juist ex-
tra diepgang krijgen.
     En wat deze keer ook indruk
maakt is het afwisselende en
originele programma. Waarop
o.a. het bijzondere werk Land-
erkennung' van Grieg, voluit
bruisend, lyrisch door Vox Hu-
mana gezongen, In Die Nacht'
van Schubert -in een bewerking
van Krumbacher- laat Veerman
horen waar ze voor staat; voor
een ingetogen dynamiek, voor
zuiverheid en veerkracht.
     Ook de vocale solist zorgt
voor louter luistergenot. Bari-
ton Julian Hartman zingt met
hart en ziel, beeldend tot de

LIDY VAN DER SPEK

Bezield Stabat Mater bij Con Amore

In de tijd dat Antonín Dvořák werkte aan zijn Stabat Mater (1877), brachten hij en zijn vrouw Anna hun drie jonge kinderen naar het graf. Al in de ijzingwekkende opening van hoorns, strijkers en houtblazers was te merken dat dit werk over het lijden van de moeder Gods vervuld is van ook persoonlijk doorvoelde tragiek.
Pim Overduin leidde vrijdag in een afgeladen Bethelkerk een intense uitvoering. Dvořáks soms heftige dramatiek, pathos zo men wil, en brede melodiestromen kwamen indrukwekkend tot klinken.
Overduin had dan ook een voortreffelijk ensemble tot zijn beschikking. C.O.V. Con Amore leverde, uitstekend geprepareerd, een topprestatie. Het warm gezongen Eja Mater en het vloeiende Tui Nati vulnerati, met een mooi fugatisch vervolg, waren slechts enkele hoogtepunten.
Uiterst geconcentreerd was het spel van RBO Sinfonia: alsof de orkestleden stuk voor stuk beseften dat men met deze partituur goud in handen had. De stemmen van de solisten - Lisette Emmink (sopraan), Léonie Korff (alt), Marten Smeding (tenor), Martijn Sanders (bas-bariton) - klonken als klokken. Maar ook qua houding en intentie maakten zij grote indruk. Ze straalden bewogenheid uit, en liefde voor Dvořáks prachtige muziek.
Deze bezieling was kenmerkend voor de uitvoering in haar geheel. Enkele ongerechtigheden, zoals een overvloed aan forte’s en fortissimi voor de pauze en het koor dat tegen het majestueuze slot even het spoor bijster raakte, vielen daarbij weg.

Devotie en feest met C.O.K. Hallelujah

Soms weet je al dat het na enkele maten goed komt. Er valt echt wat te horen. Zo was dat voelbaar en merkbaar met de entree van het Gloria uit de Messe Solennelle van Charles Gounod. C.O.K. Hallelujah had net daarvoor tijdens het Kyrie hoge verwachtingen geschapen. De stilte voor het Gloria was veelzeggend. Men ging er voor zitten in de oude Dorpskerk van Katwijk aan den Rijn. Het Katwijkse oratoriumkoor heeft de ervaring van tientallen Matthaüs Passion-uitvoeringen op zak. De ‘begeisterung’ die dat koor met het Bachwerk jaarlijks laat merken, was ook deze avond aanwezig. Het plezier om te musiceren werd nooit uit het oog verloren. Dit bekende werk werd nooit saai. Niet alleen omdat het Credo van een totaal andere sfeer is dan het Sanctus of het Domine salvum, maar vooral  omdat dirigent Sytze Stel weer zijn eigen stempel wist te drukken om zo iets extra’s te brengen. Of de solisten hierdoor ook aangestoken werden, was misschien wel te merken door het goede samenspel. Koor, solisten en het overigens prima begeleidende RBO Sinfonia, waren een eenheid, zonder de mooie details uit het oog te verliezen. Alleen het middendeel van het Domine Salvum liep wat uit de pas. Bas-bariton Pieter Hendriks met zijn warme timbre en de stralende stem van tenor Robert Luts deden wat ze mochten doen ; een ode brengen aan de schutspatroon van de muziek. Voor Sainte Cécile werd ook een aardige duid in het zakje gedaan door Elma van den Dool. Zij was het ook die de zachte en vooral devote toon zette voor de pauze met het Requiem van Fauré. Haar stem hield ze perfect in balans en in de geest van de dodenmis. Peter Ouwerkerk was met het orgelpunt tijdens de plechtige muziek het rustige middelpunt. Rust en troost heb je nodig bij zo’n mis. Hallelujah zong bijna smekend het Kyrie en zweefde als engelen in het In Paradisum. Memento mori en troost waren haast voelbaar. De boodschap kwam over. Dat is knap. Zeker als je na de pauze de knop om moet zetten naar een jubelstemming. COK Hallelujah, proficiat !

J.C.Haasnoot

'Com nu met Sangh' onder lei-
ding van Henk Gijzen pakt
groots uit. De hele opstelling is
er naar. Veel mannen prominent
in 't midden, sopranen en alten
maken er een sikkel van; waar-
binnen RBO Sinfonia zich nes-
telt. Vanaf de galerij heerlijk om
te naar kijken: vier glanzende
hoorns naast fluiten, hobo, kla-
rinet en fagot, rechts geflan-
keerd door prachtig groot koper
van trompetje tot bas, het grote
slagwerk; daarvoor de strijkers.

Gijzen dirigeerde 'Das Lied von
der Glocke' van Max Bruch vo-
rig jaar in Alphen met koor en
orkest van de Muziekschool, in
beduidend kleinere setting.
Toen nog een waagstuk, nu een
fikse uitdaging.
   Dit 'oratorium' op een ge-
dicht van Schiller gaat over het
werk van een meester klokken-
maker, met beschouwingen
over de mens onder de klok.
Waar gaat zij in 'werktijd' voor
dienen? Zij zal haar gebeier la-
ten neerdalen over pasgebore-
nen, jong geliefden, bij trouw-
en rouwpartijen en dreigend
oorloggedruis. Maar uiteinde-
lijk wil de dichter de klok laten
glinsteren als een ster, en moet
zij de mens tot roeping wijden;
Concordia zal haar naam zijn.

... "Nou moet ik er eerlijk bij zeggen, dat ze grandioos ondersteund werden door het RBO Sinfonia o.l.v. de jonge virtuoze dirigent Robbert van Steijn. Ik hoop nog veel van deze maestro te horen en dan graag in een opera, want daar ligt absoluut zijn talent."...

zie de volledige recensie op www.operanederland.nl

NIEUW-VENNEP - Het
Haarlemmermeers Orato-
riumkoor Excelsior heeft
zaterdag in de gerefor-
meerde kerk een sfeervol-
le, indrukwekkende ver-
tolking gegeven van
werken van Mendelssohn,
het Lobgesang en Psalm
95. Sneeuwde het koor in
het eerste stuk soms een
beetje onder door de ko-
perblazers, na de pauze
was de verhouding koor
en orkest duidelijk heter.

In de goed gevulde kerk werd
het koor bij de twee werken
begeleid door het RBO Sinfo-
nia en organist Peter Ouwer-
kerk, terwijl Diana Verdoodt,
Elma van den Dool (beide so-
praan) en Ludwig van Gijse-
gem (tenor) als solist optraden.
'Als Mendelssohn in de zaal
had kunnen zitten, had hij ge-
noten van zijn eigen fantasti-
sche muziek'. aldus een en-
thousiaste koorvoorzitter Hans
Lok na atloop. 'Wat een har-

Het Lobgesang is een symfo-
niecantate. waarin de compo-
nist aanvankelijk het orkest zijn
gang laat gaan en het koor en
de solisten zich later bijvoegen.
Het grote slotdeel, waarin Bij-
belteksten centraal staan, is de
eigenlijke cantate, waar koor
en solisten de handen aan vol
hebben. De versmelting tussen
koor en het kleurrijke orkest-
spel, met mooie solo's in de
houtblazers en hoorns, was vol
overtuigingskracht en heel in-
drukwekkend. Mede dankzij de
grote betrokkenheid van de so-

pranen en de prachtige bijdrage
van de tenor een imposante uit-
voering van een symfonie die
weinig wordt uitgevoerd.
Bij Psalm 95 was de verhou-
ding koor en orkest vele malen
beter. Dan weer ingetogen, dan
weer uitgelaten, maakten koor
en solisten zonder meer indruk.
'Ze maakten waar wat Men-
delssohn bedoeld moet heb-
ben', aldus Lok. 'Prachtige mu-
ziek om de eer en dank aan
God gestalte te geven.'
Bijzonder was het slot. Geen
enthousiast grootschalig koor-
werk, maar met verstilling
naar een ingetogen slotak-
koord. Niet alleen koor, orkest
en solisten hebben bijgedragen
aan de succesvolle avond, ook
de zeer goede akoestiek in de
kerk zorgde ervoor, dat de uit-
voering in al haar facetten tot
zijn recht kwam. Vocalisten en
musici werden beloond met
een enthousiast applaus.
In maart 2009 brengt Excel-
sior in de gereformeerde
kerk de Johannes Passion
van J.S. Bach.

worstelt met akoestiek

Veel van Schuberts missen zijn
doorgloeid van ontroerende ly-
riek; van een krachtige synthese
zoals bij Bach en Beethoven is
nauwelijks sprake. Zijn Mis in
As is daar echter een uitzonde-
ring op; hier gaan waarachtige
religieuze inspiratie hand in
hand met verheven pathos en
dramatische tegenstellingen in
klankkleur en dynamiek.
   Het orkestraal instrumentari-
um is het medium waarmee
zijn verbeeldingskracht het
meest tot uitdrukking komt,
bijna als in een symfonie. Het
sacrale karakter laat Schubert
hier niet alleen van tekstinhoud
afhangen. Voor deze mis heeft
het Leiderdorps Kamerkoor nu
juist gekozen, tevens voor een
bijzonder barokorkest, Florile-
gium Musicum inclusief sfeer-
volle natuurhoorns en antieke
trombones. Een orkest met een
samenhangende klank dat koor
en solisten inspireert.
   Maar waar orkest en kamer-
koor niet helemaal van door-
drongen zijn geweest is het
wollige spel van de akoestiek.
Het is alsof we met z'n allen in
een hol hoog bassin zitten dat
geheel volloopt met stemmen.
Daar moeten je oren behoorlijk
aan wennen vooraleer je de har-
monische complexiteit transpa-
rant kan denken. Dat lukt na-
tuurlijk het best als slechts een
deel van het orkest speelt en als
de stempartijen niet tegelijk
losbarsten. Toch kan uitslaand
vreugdebetoon overrompelend
werken, zoals in het Gloria,
waar koor en orkest met klop-
pende pauken, prachtige trom-
bones, korte heftige halen van
de strijkers tesamen het dak van

het kerkkoor oplichten.
   In het Agnus Dei is het koor
veel meer in staat om devoot,
ingetogen de zonde der wereld
weg te dragen dan de tenor, die
een wrede klank in zijn timbre
toelaat als hij zijn stem fortissi-
mo uitzet. Die is gelukkig hele-
maal weg in psalm 95 van Men-
delssohn. Fabio Trümpy zingt
dan indrukwekkend mooi. Met
een geheel ontspannen onder-
kaak wordt zijn stem onaards
verheven.
   Maar terug naar Schubert. In
schril contrast met het transpa-
rante 'incarnatus est' barst het
Crucifixus los dat lijfelijk pijn
doet door het aanzetten van de
eerste twee letters. Het eeuwige
Leven wordt feestelijk bezongen
in alle stemmen, waarbij niet al-
leen de blazers maar ook de
strijkers adem lijken te hebben.
   Mendelssohns psalm 95 heeft
de warmte van een zomerdag.
Orkest en koorklank zijn nog
glansrijker op elkaar afgestemd.
Het koor laat zich meevoeren
op de stuwkracht van Florilegi-
um Musicum. Jammer dat Ma-
rieke Steenbeek weliswaar tech-
nisch perfect, maar scherp met
weinig inlevingsvermogen
zingt. Luciana Mancini weet
duidelijk verstaanbaar de goede
toon te treffen. En de bas Ni-
klaus Kost is groots in zijn rela-
tief kleine rol.

LIDY VAN DER SPEK

Heaven fascinerend

GER VAN DER TANG
DORDRECHT

Nauwelijks een half jaar na Brahms'
Ein Deutsches Requiem tekenden
Patrick van der Linden en MOV za-
terdag in een voile Maranathakerk
voor een nieuw hoogtepunt in het
muziekseizoen.
   Twee hoogtepunten zelfs, want
aan de premiere voor Dordrecht van
Brittens The Company of Heaven
ging het prachtige Requiem van
Maurice Duruflé vooraf. In de zel-
den te beluisteren versie met orgel
en kamerorkest.
   Daarbij wend de toon gezet voor
het constant hoge niveau van musi-
ceren op deze avond. Met een ideale
balans tussen het in grote vorm ste-
kend Rbo Sinfonia en de voortreffe-
lijke organist Gerben Mourik, zoals
in het door orgel en lage strijkers in-
gezette Domine Deus.
   En met een uitzonderlijk fraaie

koorklank, die ook in forte-passages
niets van haar volheid en warmte
verloor. Indruk maakte de bariton
Bas Kuijlenhurg (Hostias et preces).
En prachtig in al zijn eenvoud was
het `gregoriaanse' Agnus Dei met de
tegenmelodie van de strijkers.
   En dan The Company of Heaven
(1937), een jeugdwerk van de grote
Benjamin Britten. Een schildering
van het engelenrijk op prachtige tek-
sten, van het Boek Genesis tot Emily
Brontë. Een fascinerend geheel, dat
onder Van der Linden een geïnspi-
reerde uitvoering kreeg. Mede dank
zij twee indrukwekkende 'speakers',
Annett Andriesen en Edwin Rutten,
die qua dictie en intensiteit van voor-
dracht aan Anthony Hopkins deed
denken. Enkele delen van dit uiterst
toegankelijke werk sprongen eruit:
het expressieve orkestspel in Before
the Creation.
   De etherische zang van de so-
praan Hieke Meppelink, warm on-
dersteund door het koor, in Heaven
is here. En het door geestige pizzica-
ti begeleide A Thousand Gleaming
Fires door Frank Fritschy (tenor).
Maar ook het verbeten, door het
mannenkoor geweldig gebrachte
War in Heaven, met een hoofdrol
voor de paukenist.

GER VAN DER TANG
SLIEDRECHT

Met werken van Haydn en Beetho-
ven vierde het NHG Har-
dinxveld-Giessendam zaterdag zijn
elfde lustrum. Haydns motet Insa-
nae et Vanae Curae, over de ijdelhe-
den van het aardse bestaan, vormde
de krachtige opmaat tot een indruk-

Een blik in het programmaboekje was vol-
doende om de aanwezigen vol spanning te
laten wachten op dat wat komen zou.
Voor het podium stond een "kistorgel". Een
klein orgel in houten kast, versierd met kun-
stig houtsnijwerk, waarin de houten orgel-
pijpen een plaats hebben. En een klavecim-
bel, waarop door Hein Hof bij afwisseling
werd gespeeld. Twee zangeressen verleen-
den hun medewerking aan dit concert: Gon-
nie van Heugten, sopraan en Sylvia van den
Vinne, alt — mezzosopraan. Het Christelijk
gemengd Koor Canticum Novum werd be-
geleid door het Randstedelijk Begeleidings-
orkest Sinfonia. Algehele muzikale leiding,
Bernhard Touwen. Koor en orkest openden
met `Lente' uit 'De vier jaargetijden' van
Antonio Vivaldi. Geconcentreerd luiste-
rend hoorde ik werkelijk vogeltjes fluiten en
murmelende beekjes en het gezang van de
leeuwerik etc. Een prestatie die menigeen
niet snel zal vergeten. Het 'Magnificat' van
Antonio Vivaldi hierna, klonk zo allesom-
vattend mooi, alle hoeken van het gebouw
waren vervuld van deze muziek. En bij-
zonder om de vertaling van dit werk in het

programma te zien: De lofzang van Maria:
"Mijn ziel prijst en looft de Heer! Mijn hart
juicht om God, mijn redder. Hij heeft oog
gehad voor mij, zijn minste dienares: alle
geslachten zullen mij voortaan gelukkig
prijzen". Mooi om te zien en te horen, de
samenwerking tussen koor en orkest, met
sopraan en alt. Heerlijke muziek. Van de-
zelfde componist 'Gloria', het laatste voor
de pauze. "Ere zij God in den hoge". Hoe
meer het koor deze avond ten gehore brengt,
hoe meer stijgt de bewondering voor de dis-
cipline en het doorzettingsvermogen om zo
'n emotioneel stuk in te studeren. Grote be-
wondering, zo hoorde ik in de pauze, ook
voor de dirigent, die zo kundig koor en
orkest en solisten dirigeert alsof hij nooit
anders doet.

Van een van de vrouwelijke koorleden
hoorde ik dat zij, bij sommige gedeelten,
moeite heeft haar ontroering te verbergen.
Dit wetende, stijgt mijn ontzag. Hoeveel
uren zijn er voorbij gegaan om deze materie
eigen te maken. Hoeveel herhalingen, over
en nog eens over, voor het goed is.
Aan het eind wacht dan het grote moment,
het publiek, het concert.

Na de pauze 'Missa Brevis' van W.A. Mo-
zart. Werkelijk prachtig. Het Credo, gezon-
gen geloofsbelijdenis. Heel bijzonder in
dit voormalige kerkgebouw: "Ik geloof in
God, de almachtige Vader, Schepper van

"(Betreed zijn poorten met dank, zijn voor-
hoven met lof, dank Hem! Want de Heer
is vriendelijk, en zijn genade en waarheid
zijn eeuwig)". Voor mijn gevoel is deze
`muziektempel' nu pas echt ingewijd. Een
koor dat a cappella zing, getuigt van grote
kwaliteit. Beheersing en kennis van eigen
stem en het zorgvuldig meerstemmig ten
gehore brengen, is de kunst. En die wordt
door Canticum Novum met veel muzikali-
teit beoefend.

Tot slot 'Wer nur den lieben Gott laβt wal-
ten' 'Wie maar de goede God laat zorgen
en op Hem hoopt in 't bangst gevaar'.
Beide zangeressen, koor en orkest, vormen
zo 'n prachtige eenheid, ik meen dat in dit
gebouw nog niet eerder dergelijke wonder-
schone muziek heeft weerklonken. Dit con-
cert zal de eerste zijn van hopelijk nog vele.
Een hele aanwinst, dit muziektheater!

C.M. v/d E.

Sfeervolle Hohe Messe
Händelvereniging

lende trompetten. In het duet
'Domine Deus' voegde de Belgi-
sche tenor Ludwig Van Gijse-
gem zich met zijn heldere stem
zonder moeite naar die van He-
leen Koele. Karin van der Poel
zong de altaria's voorbeeldig al
was ze, met een plaats achter
het orkest, niet overal even
goed te verstaan. De bas Pieter
Hendriks maakte zijn entree in
het 'Gloria'. Heel zwaar is zijn
stem niet maar wel krachtig.
Het 'Credo' van deze Latijnse
mis bestaat uit twee langzame
delen: het innige 'Et incarnatus
est' en het droevige 'Crucifixus'.
Beiden worden in een verschil-
lend tempo gespeeld. Kramer
liet koor en orkest met zijn bij-
zondere vertragingen en ver-
snellingen hard werken. Mis-
schien was dat even te veel want
in het 'Sanctus' klonk de zes-
stemmigheid onevenwichtig.
Gelukkig herstelde de koorle-
den zich in het 'Osanna in ex-
celcis' van het laatste deel: hel-
der in meerstemmigheid en
swingend. De Händelvereni-
ging sloot de avond met het
'Dona nobis pacem' in hoopvol-
le stemming af.
Rudolf Hunnik